Αν οι πολιτικοί διάβαζαν Οδυσσέα Ελύτη θα ήξεραν πως την Ελλάδα μπορούμε να την ξαναφτιάξουμε με μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι…

19 χρόνια μετά τον θάνατο του, ξαναθυμόμαστε το έργο και την αυτοβιογραφία του, με νοσταλγία και θαυμασμό.

οδυσσέας-ελύτης-_2
Φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο με καταγωγή από τη Μυτιλήνη. Διακρίθηκε το 1960 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το 1979 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Διαμόρφωσε ένα προσωπικό ποιητικό ιδίωμα και θεωρείται ένας από τους ανανεωτές της ελληνικής ποίησης.
Κάποια εποχή απέκτησε το -δικαιολογημένο- προσωνύμιο «ο Ποιητής του Αιγαίου».

Ο μοναδικός ποιητής, για εμένα, ο οποίος εξέφρασε της ανείπωτη ομορφιά της θάλασσας λέγοντας:

«Πόσο μπλε ξοδεύεις Θεέ μου για να μην σε βλέπουμε»

Η πρώτη επίσημη εμφάνιση του Οδυσσέα Ελύτη στο χώρο της λογοτεχνίας πραγματοποιήθηκε το 1939 με την έκδοση της πρώτης ποιητικής συλλογής του με τίτλο Προσανατολισμοί. Το 1942 δημοσίευσε το δοκίμιο ‘Η αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου’ και το 1943 εκδόθηκε η ποιητική συλλογή του ‘ Ήλιος ο Πρώτος.’ Από εκεί και έπειτα ακολουθεί η μεγαλουργία του έργου του.

Μία από τις κορυφαίες δημιουργίες του υπήρξε το ποίημα «Το Άξιον Εστί» (1959), έργο με το οποίο ο Ελύτης διεκδίκησε θέση στην εθνική λογοτεχνία, προσφέροντας ταυτόχρονα μία «συλλογική μυθολογία» και ένα «εθνικό έργο». Η λογοτεχνική κριτική υπογράμμισε την αισθητική αξία του καθώς και την τεχνική του αρτιότητα. Η γλώσσα του επαινέθηκε για την κλασσική ακρίβεια της φράσης ενώ η αυστηρή δόμησή του χαρακτηρίστηκε ως άθλος που «δεν αφήνει να διαφανεί πουθενά ο παραμικρός βιασμός της αυθόρμητης έκφρασης».

Τον «εθνικό» χαρακτήρα του Άξιον Εστί υπογράμμισαν μεταξύ άλλων ο Δ.Ν. Μαρωνίτης και ο Γ.Π. Σαββίδης, ο οποίος σε μία από τις πρώτες κριτικές του ποιήματος διαπίστωσε πως ο Ελύτης δικαιούταν το επίθετο «εθνικός», συγκρίνοντας το έργο του με αυτό του Σολωμού, του Παλαμά και του Σικελιανού.

Το έργο του ήταν τόσο ιδιαίτερο και ονειρευτά εκφραστικό που το μυαλό μου
δύσκολα μπορεί να συγκρατήσει τους στίχους από τα αριστουργήματα που μου
ταρακούνησαν την καρδιά…
Ωστόσο παρακάτω, είναι μερικά από τα δικά μου αγαπημένα αλλά και πασίγνωστα
αριστουργήματα του, που υποδηλώνουν για ποιο λόγο το έργο του, μπορεί να
συγκριθεί με αυτό του Σολωμού, του Παλαμά και του Σικελιανού.

• Αγαμέμνων
• Είναι νωρίς ακόμα μες τον κόσμο αυτό
• Ένα το χελιδόνι
• Με την πρώτη σταγόνα της βροχής
• Μονόγραμμα
• Ο χαμαιλέων
• Της Δικαιοσύνης Ήλιε νοητέ
• Το Παράπονο κ.α.

Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν, ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί σε πολλές ξένες γλώσσες. Το έργο του περιλαμβάνει ακόμα μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων.

Πέρα από το ποιητικό του έργο, ο Ελύτης άφησε σημαντικά δοκίμια, συγκεντρωμένα στους τόμους Ανοιχτά Χαρτιά (1974) και Εν Λευκώ (1992), καθώς και αξιόλογες μεταφράσεις Ευρωπαίων ποιητών και θεατρικών συγγραφέων.

Πάμε να δούμε όμως ποιά είναι η πορεία που ακολούθησε ο αγαπημένος μας ποιητής για να εκφραστεί μέσα από την τέχνη της ποίησης.

Ο Οδυσσέας φοίτησε στο ιδιωτικό λύκειο Δ.Ν.Μακρή (1917-1924) με δασκάλους μεταξύ άλλων τους Ι.Μ.Παναγιωτόπουλο, Ι.Θ. Κακριδή και Γιάννη Αποστολάκη. Σε παιδική και νεανική ηλικία ταξίδεψε στην Ελλάδα (κυρίως στα νησιά του Αιγαίου) και την Ευρώπη. Το 1924 γράφτηκε στο Γ΄ Γυμνάσιο Αρρένων στην Αθήνα (από όπου αποφοίτησε το 1928) και άρχισε να γράφει στη Διάπλαση των Παίδων. Το καλοκαίρι του επόμενου χρόνου πέθανε ο πατέρας του από πνευμονία.

Από το 1927 ξεκίνησε το εντεινόμενο ενδιαφέρον του για τη λογοτεχνία. Το 1929 θεωρείται ορόσημο στη ζωή του Ελύτη. Τότε ήρθε σε επαφή με τον Υπερρεαλισμό, μέσω της ποίησης του Λόρκα και του Ελυάρ και έγραψε τα πρώτα του ποιήματα. Τον επόμενο χρόνο γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1933 έγινε μέλος της Ιδεοκρατικής Φιλοσοφικής Ομάδας του Πανεπιστημίου, μαζί με τους Κωνσταντίνο Τσάτσο, Π.Κανελλόπουλο, Θεόδωρο Συκουτρή και άλλους.

Το 1935 ταξίδεψε στη Μυτιλήνη μαζί με τον Ανδρέα Εμπειρίκο, όπου γνώρισε τη ζωγραφική του Θεόφιλου. Γνωρίστηκε επίσης με τους Κ.Γ.Κατσίμπαλη, Γιώργο Σεφέρη, Γιώργο Θεοτοκά και Α.Καραντώνη, ιδρυτές των Νέων Γραμμάτων, όπου πρωτοδημοσίευσε ποιήματα με το ψευδώνυμο Ελύτης. Το 1936 γνωρίστηκε με τον μετέπειτα στενό φίλο του Νίκο Γκάτσο και στο τέλος του χρόνου κατατάχτηκε στο στρατό, στη σχολή εφέδρων αξιωματικών της Κέρκυρας. Στα τέλη του 1937 μετατέθηκε στην Αθήνα και απολύθηκε το 1938. Το 1940 κατατάχθηκε στη Βόρειο Ήπειρο. Ένα χρόνο αργότερα κινδύνεψε να πεθάνει από κοιλιακό τύφο και γύρισε στην Αθήνα. Το 1945 διορίστηκε διευθυντής προγράμματος της νεοσύστατης τότε Ελληνικής Ραδιοφωνίας με εισήγηση του Γιώργου Σεφέρη (παραιτήθηκε ένα χρόνο αργότερα) και συνεργάστηκε με τα περιοδικά Νέα Γράμματα και Αγγλοελληνική Επιθεώρηση.

Από το 1948 ως το 1951 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, από όπου ταξίδεψε στην Ισπανία, την Ιταλία και την Αγγλία. Στο Λονδίνο γνωρίστηκε με το Mario Vitti και τον Pablo Picasso. Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα έγινε μέλος της Ομάδας των Δώδεκα (1952-1953), έγινε μέλος του Δ.Σ. του Θεάτρου Τέχνης (1953), του Ελληνικού Χοροδράματος (1955) και επαναδιορίστηκε στην Ελληνική Ραδιοφωνία (από το 1953 ως τη νέα παραίτησή του το 1954). Συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης ως μεταφραστής. Το 1960 πέθαναν η μητέρα του και ο αδελφός του Κωνσταντίνος. Από το 1961 ταξίδεψε στην Αμερική, τη Σοβιετική Ένωση, τη Βουλγαρία. Το 1965 χρονολογείται και η έναρξη της ενασχόλησής του με τη ζωγραφική και το κολάζ.

Πέθανε το Μάρτη του 1996 στην τελευταία του κατοικία στην οδό Σκουφά.

ELYTHS0015
Μπορεί να χάσαμε έναν εθνικό θησαυρό όπως τον αποκαλώ εγώ… αλλά 19 χρόνια μετάτον θάνατο του μας κρατάει συντροφιά το πανέμορφο και ανατριχιαστικό έργο του…
Με αυτόν τον τρόπο η συνήθεια της απώλειας του, γίνεται πιο γλυκιά και πιο προσωπική με τον κάθε θαυμαστή του!

Ως γυναίκα δεν μπορώ να μην παραθέσω τους εκπληκτικούς στίχους για την γυναίκα στο έργο του «Με την πρώτη σταγόνα της βροχής».

Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι
Μουσκέψανε τα λόγια που είχανε γεννήσει αστροφεγγιές
Όλα τα λόγια που είχανε μοναδικό τους προορισμόν Εσένα!
Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν φως
Πριν απ’ τον Έρωτα έρωτας
Κι όταν σε πήρε το φιλί
Γυναίκα
Κατά πού θ’ απλώσουμε τα χέρια μας
τώρα που δε μας λογαριάζει πια ο καιρός
Κατά πού θ’ αφήσουμε τα μάτια μας
τώρα που οι μακρυνές γραμμές ναυάγησαν στα σύννεφα
Κι είμαστε μόνοι ολομόναχοι
τριγυρισμένοι απ’ τις νεκρές εικόνες σου.
Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν φως
Πριν απ’ τον Έρωτα έρωτας
Κι όταν σε πήρε το φιλί
Γυναίκα

Η μνήμη σου σίγουρα θα είναι αιώνια….

«Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις, όμως για λίγη περηφάνια τον άξιζε…»

 

Πηγή: /tomonogramma.blogspot.gr

Σχόλια